خانه (Home)        ***

اولین کار سینمایی کارگردان زن 38 ساله‌ی سویسی/فرانسوی، با بازی ایزابل هوپر و اولیور گورمه (بازیگر اصلی پسر داردن‌ها) درباره‌ی هجوم دنیای بیرون (در قالب یک اتوبان) به زندگی خوشبختِ یک خانواده پنج نفره، که تاحدی ایده‌ی انتزاعی و لحن بیان‌گرایانه‌اش آدم را یاد انیمیشن‌های قدیمیِ زرین‌کلک (مثلاً‌ ابرقدرت‌ها) می‌اندازد. شروع فیلم واقعاً غافلگیرکننده‌ است؛ آدم باورش نمی‌شود فیلم بتواند با چنین سوژه‌ای (جدال انتزاعیِ یک خانواده و یک اتوبان) جلو برود و در آن محدود بماند، ولی این اتفاق می‌افتد و با این‌که افت‌هایی هم دارد، درمجموع از این تجربه‌ی عجیب سربلند بیرون می‌آید. هوپر و گورمه کمک کرده‌اند که فیلم بازی‌هایی کاملاً فرانسوی (سرد) داشته باشد و بازیگران دیگر نیز همین گونه‌اند، اما تصاویر از یک فیلم تیپیکالِ فرانسوی جذاب‌تر است و درمجموع کارگردان از زیر سایه‌ی بازیگرانِ سرشناس‌اش بیرون می‌آید. بدبین‌ها می‌توانند بگویند کارگردان هنوز در حال و هوای فیلم‌های کوتاه است، اما شخصاً چشم‌انتظار فیلم بعدی این کارگردان خواهم بود.

ساخته‌ی دنیس درکور با بازی استثنایی دبورا فرانسوا (بازیگر کودک داردن‌ها)، که (به خاطر حضور پررنگ پیانو، فضای قصه و میزانسن‌ها) به‌شدت آدم را یاد فیلم‌های شابرول (به‌ویژه از شکلات‌تان متشکرم) می‌اندازد. طبعاً بازی فرانسوا نیز یادآور ایزابل هوپر در جوانی‌ست (بی‌آن‌که شباهتی میان آن دو وجود داشته باشد). فیلم همچنین (به دلیل جنبه‌های سادومازوخیستی) می‌تواند کارهای هانه‌که (به‌ویژه معلم پیانو) را تداعی کند. قصه کم‌وبیش ساده و تاحدی قابل پیش‌بینی‌ست، ولی پیچ‌وتاب‌های ظریف و زمان کوتاهش (85 دقیقه) باعث می‌شود از سقوط نجات پیدا کند. فیلم چهارمین کار سینمایی کارگردانش است (فیلم پنجم او با نام «فردا سپیده‌دم» محصول 2009 است و ظاهراً‌ در جشنواره کن امسال حضور داشته) و تنها یک سال بعد از کودک ساخته شده، و نشان می‌دهد درخشش دبورا فرانسوا در آن فیلم تصادفی نبوده.

دو دلداده Two Lovers          **

کارگردان: جیمز گری. بازیگران: یواکیم فونیکس. گوئنیت پالترو. ونسا شو. ایزابلا روسلینی. محصول 2008 آمریکا.

چهارمین فیلم این کارگردان آمریکایی اقتباس آزادی‌ست از «شب‌های روشن» داستایفسکی که استقلالش آدم را حسابی غافلگیر می‌کند (راستش پیش از دیدن فیلم شنیده بودم همان «شب‌های روشن» است ولی در طول فیلم یادم رفت و در پایان خیلی جا خوردم). انتخاب پالترو در نقش دخترکِ عاشق اجازه داده که فیلم از داستان فاصله بگیرد. پالترو مسن‌تر و پخته‌تر است و عشق‌اش به مردی متاهل شکل متفاوتی پیدا کرده. پسر هم شکست‌خورده‌ای‌ست که بارها دست به خودکشی زده و حالا در آستانه‌‌ی رابطه‌ای‌ست که پدر و مادرش تمام تلاش‌شان را می‌کنند تا مسیرش را هموار کنند (بیش‌تر به خاطر وصل‌شدن به خانواده‌ی متنفذ دختر). نکته‌ی جالب آوردنِ پالترو (میشل) به همسایگی پسر است (آپارتمانی که پنجره‌اش مشرف به پنجره‌ی اتاق پسر است) و تناوب‌های دیدارهای آن‌ها در داستان و خیابان‌گردی، به نوعی وحدت مکان از نوع دیگر بدل شده است (میعادگاه این‌ها پشت‌بام مجتمع است). با اضافه‌شدن دختر یهودی مثلث‌های دراماتیک‌ فیلم افزایش پیدا کرده و شکل اپیزودیکِ‌ داستان محوتر شده است. میزانسن‌ها ساده و فیلم به سنتِ سینمای بدنه‌ای متکی به بازی‌هاست (که کاملاً متقاعدکننده است، به‌ویژه پالترو و البته ایزابلا روسلینی در نقشی بسیار کم‌دامنه). حیف که در پایان همه‌چیز تحت‌الشعاعِ کلیشه‌های تولید فیلم در هالیوود قرار می‌گیرد و پایان تراژیک به نوعی پایان خوشِ آبکی بدل می‌شود. بااین‌حال فیلم درمجموع به دیدن‌اش می‌ارزد.